Naar analogie van “Turning the Pages”, een gelijksoortig project van The British Library, initieerde het Tropenmuseum een project onder de naam “Het levende Boek”. Dit project behelst de digitale bewerking van historisch materiaal, in dit geval een boek, zodanig dat het geschikt is voor het werken met een touchscreen. Voor degenen die niet met dat begrip bekend zijn: het betekent dat je door met je vinger het computerscherm aan te raken, je de pagina’s van het op het scherm getoonde boek kunt omslaan, kunt inzoomen en achtergrondinformatie kunt opvragen.
Op basis van de slavernijdiscussie die reeds geruime tijd in Nederland gevoerd wordt, is er voor gekozen om het beroemde boek van John Gabriël Stedman, voor dit project te digitaliseren. Dit boek verscheen in 1799 onder de titel “Reize naar Surinamen en de binnenste gedeelten van Guiana”. Het bevat de Surinaamse ervaringen van de militair Stedman en zijn beschrijvingen en meningen over de slavernij. Behalve het Tropenmuseum doen ook het Rijksmuseum voor Volkenkunde te Leiden en het Wereldmuseum te Rotterdam mee aan dit project. De kosten worden gedragen door genoemde musea en diverse sponsors. Het Surinaams Museum heeft de gelegenheid gekregen geheel gratis aan het project deel te nemen!
Het boek van Stedman is een van de bekendste en beste beschrijvingen over slavernij die in aanmerking komen om voor het publiek toegankelijk te maken. John Gabriël Stedman (1744-1798) was zoon van een Schotse vader en een Nederlandse moeder, die op 28-jarige leeftijd naar Suriname vertrok om als huursoldaat te vechten tegen rebellerende slaven. In de vijf jaren die hij in Suriname doorbracht, raakte hij ervan overtuigd dat slaven door slechte behandeling in opstand kwamen. Zijn gedetailleerde en kritische beschrijvingen over slavernij worden afgewisseld met beschrijvingen van expedtities tegen opstandige negerslaven (marrons) en het exotische landschap met voor hem vreemde dieren, planten en insecten. Zijn boek is opgeluisterd met een reeks gravures van de hand van William Blake die vervaardigd werden naar schetsen van Stedman.
Een huisgezin van Loango Neger-slaven.
40 Pagina’s uit het boek zijn gedigitaliseerd en kunnen dus met een simpele aanraking van het scherm vloeiend worden ‘omgeslagen’. Voorts is er een ingesproken commentaar. In het commentaar komen diverse onderwerpen aan bod, zoals het begin van de transatlantische slavenhandel, slavenhandel in Afrika, behandeling van slaven, een en ander over plantages, straffen, enz. Kortom, dit programma biedt in kort bestek en op een zeer aantrekkelijke manier een schat aan gegevens. Bovendien is het commentaar zodanig dat er een goede balans gevonden is tussen de diverse opvattingen die in de slavernijdiscussies naar voren worden gebracht.
Het project richt zich op alle leeftijden en personen die meer over de transatlantische slavenhandel en slavernij willen weten. Individuele bezoekers van het museum kunnen geheel zelfstandig het programma bekijken. Later in het jaar zal Het Levende Boek deel gaan uitmaken van een (uitgestelde) tentoonstelling over Susanna du Plessis, waarvan slavernij een van de hoofdthema’s is. Het Levende Boek zal op 7 maart officieel in gebruik worden genomen.
