Op woensdag 10 mei is in het Surinaams Museum (huis 9 tegenover Fort Zeelandia) een tijdelijke expositie geopend met de titel: ‘De Bijbel, tijdloos en actueel’. Deze tentoonstelling is een initiatief van het Surinaams Bijbelgenootschap ter ere van haar veertigjarig jubileum. De Educatieve Dienst van de Stichting Surinaams Museum heeft het personeel van het Bijbelgenootschap ondersteund bij het opzetten van het geheel.

Bijbel uit 1668, collectie Surinaams Museum.

Na inventarisatie van het beschikbare materiaal is de ruimte in enkele afdelingen ingedeeld. Als eerste zijn er de antiquarische werken. Dit zijn bijbels en voorwerpen die oud of uniek zijn. De oudste bijbel die in de tentoonstelling te zien is, werd gedrukt in de zeventiende eeuw.

Tot aan het einde van de middeleeuwen werden boeken overgeschreven, veelal door monniken in de scriptoria van kloosters. Vaak werden deze bijbels op prachtige wijze geïllumineerd, dit wil zeggen dat de hoofdletter met kleine schilderijtjes werden versierd, soms zelfs met bladgoud. Men kan zich voorstellen dat dit tijdrovend ‘monnikenwerk’ was en dat daarom deze werken enorm kostbaar zijn. Rond 1450 werd de boekdrukkunst in Europa toegepast door de Duitser Gutenberg. Omdat er veel vraag naar was heeft hij voornamelijk grote oplagen van de Bijbel geproduceerd. Helaas hebben we geen ‘Gutenberg’ in onze collectie, maar wel de met wit perkamenten gedecoreerde kaft ingebonden versie uit 1668.

Dit is een door koning Lodewijk geaccordeerde Griekse grondtekst met vertaling en annotaties in het Latijn. Om alle partijen tevreden te stellen, legde de vertaler, meestal een hoge geestelijke, zijn versie eerst voor aan het wereldlijke hof en verkreeg al dan niet toestemming van de koning om het werk te laten drukken. De vroege bijbels waren erg belangrijk voor de vastlegging van de taal. In manuscripten werd nogal eens gevarieerd in de schrijfwijze van woorden. Bij het drukken kwam er langzamerhand een standaardisatie in de spelling. Zo zijn  bijvoorbeeld de vertaling van Maarten Luther in Duitsland en de Statenbijbel uit 1637 in Nederland bijzonder belangrijk geweest voor het vastleggen van de betreffende talen. Overigens is er al eerder een Museumstof aan de Statenbijbel gewijd.

Een vergelijkbare situatie speelt nu ook in Suriname. Voor diverse talen is reeds een wettelijke spelling vastgelegd, zoals bijvoorbeeld voor het Sranan in 1986. Voor andere talen waarin de bijbel of delen ervan ook reeds is vertaald, geldt dit niet. Lezers zien dan, voor het eerst, hun moedertaal op schrift. Het zou kunnen zijn dat in de toekomst de gebruikte spelling van de vastlegging van deze bijbelteksten een rol zal spelen in de officiële erkenning van de schriftelijke gebruiksregels van deze taal. (Zoals bijv. voor het Aucaans of Caraibs.)

Naast de oude bijbel en werken in diverse Surinaamse talen zijn er bijbels van over de gehele wereld te zien en ook diverse Nederlandse vertalingen. Daarnaast zijn er enkele in Suriname gedrukte werkjes die met kerkelijke instanties te maken hebben. Heel bijzonder is bijvoorbeeld de vastlegging van een lezing door een kerkelijk genootschap in Amsterdam gehouden met als onderwerp de afschaffing van de slavernij.

De tentoonstelling is zo opgebouwd dat zowel de geschiedenis van de bijbel, van het Christendom en van het gedrukte boek duidelijk worden. We willen dan zeker ook alle geïnteresseerden, en in het bijzonder de scholen uitnodigen om te komen kijken.