Museumstof 85: 140 jaar parlement 1866-2006

Museumstof 84: Watra lon na mi ay. De overstroming van 1911
July 5, 2006
Museumstof 86: Slavernij en religie
August 5, 2006
Show all

Museumstof 85: 140 jaar parlement 1866-2006

Op 8 mei jongstleden was het 140 jaar geleden dat het Surinaamse parlement, onder de naam Koloniale Staten van Suriname, werd ingesteld. Dat was drie jaren na de afschaffing van de slavernij. Men vond in Nederland dat de koloniën aan een nieuwe bestuursregeling toe waren. Die regeling werd bij wet vastgesteld en ging in op 1 januari 1866. Zoals nog steeds en eigenlijk overal wel de gewoonte is, wordt elk jaar op een vast moment het parlementaire jaar geopend. De vergadering van de Koloniale Staten werd jaarlijks door of namens de gouverneur geopend op de tweede dinsdag in mei. In 1866 vond de opening van het eerste parlementaire jaar plaats op dinsdag 8 mei.

MS085In de collecties van het museum bevindt zich een bijzonder object dat afkomstig is van de Koloniale Staten. Het is een voorzittershamer, die in 1891 door de burgerij aan de Staten van Suriname werd aangeboden en tot aan de onafhankelijkheid door de voorzitter werd gehanteerd. De hamer werd aangeboden toen de Staten  25 jaar bestond. Op zich zou een dergelijk jubileumjaar aanleiding tot een cadeau kunnen zijn. De vraag is echter of in andere jubileumjaren ook cadeaus werden aangeboden. Dat is ons niet bekend. Zou er een speciale reden geweest zijn die toevallig samenviel met het vijfde lustrum? De hamer is versierd met twee zilveren plaatjes waarop de volgende teksten zijn gegraveerd: aan de ene zijde “dinsdag 8 mei 1866 – dinsdag 12 mei 1891” rondom het wapen van Suriname; aan de andere zijde: “De Surinaamsche Burgerij aan de Koloniale Staten van Suriname”.

Het is wat speculatief maar het lijkt er veel op dat de aanbieding van de hamer niet heeft plaats gevonden louter en alleen vanwege het feit dat de Koloniale Staten 25 jaar bestonden. De burgerij, het volk, was de Staten dankbaar voor iets dat tot uiting werd gebracht in een cadeau. Als we kijken naar de politiek in die dagen dan begrijpen we misschien wat de reden van het cadeau is geweest.

Bewoners van het district Boven Para hadden in die dagen hun personele belasting niet voldaan. Zij werden uiteindelijk door de rechter tot gevangenisstraf veroordeeld. De mensen bleven nadien echter toch onwillig. Gouverneur de Savornin Lohman zond de districtscommissaris en een militaire macht naar Para die onverrichterzake terugkwamen.

Het werd een heel gedoe dat tot in de Koloniale Staten werd behandeld. Er werd een motie aangenomen van het lid Julius Muller waarin hij de gouverneur om de stand van zaken vroeg en waarin hij voorstelde om de voormalige militaire post Republiek van een nieuwe bezetting te voorzien. Men vond het nodig om ter plaatse gezag te kunnen uitoefenen. De gouverneur weigerde echter om inlichtingen te verstrekken.

Vier leden die vóór de motie hadden gestemd werden door de gouverneur ontboden om zich te verantwoorden over hun stemgedrag. Dit was pure schending van het regeringsreglement waarin vrijheid van stemming was gewaarborgd. De gouverneur had dat nooit mogen doen. De man was, niet alleen in deze zaak, behoorlijk in de contramine. Een groot deel van de bevolking richtte uiteindelijk een bezwaarschrift tot de minister van Koloniën. Het eind van het liedje was dat de gouverneur werd ontheven van zijn post. Een en ander leidde tot herziening van het regeringsreglement.

Met deze kwestie werd bij uitstek bewezen dat de macht van het volk, lees parlement, zó groot was dat het uiteindelijk zelfs in staat was om de hoogste gezagsdrager te laten verwijderen. Vanwege de ontstane spanningen had de gouverneur al geweigerd om op de tweede dinsdag van mei, 12 mei 1891, het parlementaire jaar officieel te openen. Hij liet zich vertegenwoordigen. Dat was wel een cadeautje waard! Op 27 juni werd hij officieel ontheven.

Een bevestiging daarvan vinden we in een ander collectiestuk, een angisa. In diezelfde Parakwestie wilde de procureur generaal, mr. Kalff de orde gewapenderhand herstellen. De gouverneur werkte daar echter niet aan mee. Mr. Kalff kreeg het gelijk echter aan zijn kant. De angisa draagt als naam: “pikin kaw (Kalff) buku granman” en zal in die dagen heel wat hoofden feestelijk getooid hebben!