Museumstof 75: Avond met Accord. Over dappere vrouwen

Museumstof 74: Wim Bos Verschuur, de sika in de pels van Kielstra
October 3, 2005
Museumstof 76: Het verleden ontsluierd
December 3, 2005
Show all

Museumstof 75: Avond met Accord. Over dappere vrouwen

Donderdag 17 november j.l. organiseerde de Stichting Surinaams Museum een avond met schrijver Clark Accord te Zorg en Hoop. Hier, in de dependance van het museum, is momenteel de tentoonstelling ‘Wereldoorlog in de West’ te zien. De rol van Suriname in de strijd tegen de Duitse overheersers is na de Tweede Wereldoorlog een beetje vergeten. Deze tentoonstelling wil daar verandering in brengen. De avond zou vooral gaan over de Surinaamse vrouwen ten tijde van de oorlog. Oorlogvrijwilligster mevrouw Bakrude kwam vertellen over haar werk als chauffeuse en Clark Accord sprak over prostituee Maxi Linder over wie hij een boek geschreven heeft. Er waren zo’n vijftig gasten en we kunnen daarom spreken van een succesvolle avond!

Clarke Accord in het Surinaams Museum

Clarke Accord in het Surinaams Museum

Ook vrouwen werden ingezet in de strijd tegen de Duitse overheersing. Mevrouw Bakrude was ingedeeld bij de Stads- en Landwacht ten tijde van Wereldoorlog II als chauffeuse. Ze heeft anderhalf jaar in jeeps en trucks gereden. Voor haar was het autorijden een feest. Niet veel vrouwen reden auto en al helemaal niet in van die grote bakbeesten. Ze leerde de motor van binnen en van buiten kennen en ze moest leren met een geweer en een revolver om te gaan. In het donker reed ze naar Zanderij of Leonsberg om er officieren op te halen. Omdat de wegen toen veel slechter waren dan nu was het geen ongevaarlijke klus om in het donker te rijden. Ze heeft menig angstig moment gekend als ze in de duisternis door het zand ploegde. Haar wapen gaf haar dan een geruststellend gevoel. Het was hard werken en de vrouwen werden even streng behandeld als de mannen. Ze benadrukte echter dat zij een geweldige tijd heeft beleefd.

Ze vertelde dat prostitutie aan de orde van de dag was. Het werd goed betaald en de vrouwen moesten ook maar roeien met de riemen die ze hadden om het hoofd boven water te houden. Zij droeg een gedichtje voor waarmee ze de lachers op haar hand kreeg:

Uniformgek zijn de meisjes van Suriname

Die zich betitelen met de naam van dame.

Zien ze maar even een glimmende knoop

Dan gaan ze daarmee op de loop!

Clark Accord stipte ook nog even aan dat er weinig aandacht is voor de Surinaamse bijdrage aan het verzet in de oorlog. Het is bij uitstek een geschikt thema voor romanschrijvers zoals hijzelf. Op microniveau kan hij het leven van alledag schetsen en vertellen hoe mensen alles hebben beleefd. Dat vind je niet in geschiedenisboeken die toch voornamelijk data en percentages geven.

 

Zijn debuut De koningin van Paramaribo (1999) gaat over de bekende prostituee Maxi Linder. Ze werd geboren in 1902 en stierf in 1981. Op haar twaalfde werd ze verkracht en deze gebeurtenis is voor haar waarschijnlijk een reden geweest om op haar veertiende de prostitutie in te gaan. De buurvrouw die haar opving na de verkrachting zei dat dit het lot was van de vrouw: mannen willen nu eenmaal datgene wat tussen je benen zit. Haar advies was dat je er als vrouw voor moest zorgen dat je er iets voor terug kreeg!

De Tweede Wereldoorlog was belangrijk voor Maxi’s carrière: toen ‘brak ze door’. Ze was brutaal, had geld en zag er goed uit. Ze had een uitstraling die mannen als een magneet aantrok en die menig andere vrouw stinkend jaloers maakte. Ze had veel invloed in Paramaribo en je kon haar maar beter te vriend houden. Als er voedsel werd uitgedeeld, bepaalde zij wie wel en wie niet kreeg. Ze betaalde de opleidingen voor mannen die later veel invloed zouden krijgen in de politiek. Ook was ze in dienst van de marine-inlichtendienst. Omdat ze iedereen kende en van alles op de hoogte was, konden ze haar goed gebruiken als informant.

Ze kwam terecht in kamp Katwijk, een kamp waar prostituees naar toe werden gestuurd. Het is nog steeds niet helemaal duidelijk waarom deze vrouwen hiernaartoe werden gebracht. Was het om hen te genezen van venerische ziekten die zich razendsnel verspreidden onder de vrouwen en soldaten? Of was het bedoeld om de vrouwen van de straat te halen en om zo een einde te maken aan de prostitutie? Van de huizen die haar vader haar had nagelaten moest ze afstand doen. Het geld ging naar het Spitfirefonds.

Op haar drieënzestigste had ze haar laatste klant. In 1981 stierf ze eenzaam en alleen temidden van haar honden. Accord vertelde dat er niet eens een grafsteen voor haar was gemaakt, maar sinds zijn boek is uitgekomen heeft hij daar verandering in gebracht. In 1999 heeft hij ervoor gezorgd dat er alsnog een zerk werd geplaatst op Nieuw Vrede en Arbeid.

Een vrouw als zij met de invloed die zij had, verdient het om niet vergeten te worden, net als alle andere vrouwen die hun bijdrage hebben geleverd in de strijd, zoals mevrouw Bakrude in haar truck. Gelukkig worden er verhalen verteld. Gelukkig zijn er mensen als mevrouw Bakrude die hun belevenissen willen delen met anderen. Gelukkig zijn er schrijvers die de verhalen vertellen van het leven van alledag in een roerige tijd en van opvallende mensen als Maxi Linder. Wordt het niet eens tijd om een straat naar haar te vernoemen?